Không chỉ phát triển dựa trên tiềm năng du lịch dồi dào, Quảng Ninh đang từng bước định vị là điểm đến tiên phong về du lịch xanh của Việt Nam. Từ chiến lược phát triển, quy hoạch không gian, đến việc xây dựng sản phẩm và nâng cao trách nhiệm cộng đồng, tỉnh đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng bền vững, đưa du lịch xanh trở thành lợi thế cạnh tranh.
Du lịch xanh không còn là một xu hướng, mà đang trở thành yêu cầu tất yếu trong bối cảnh biến đổi khí hậu, áp lực môi trường và sự thay đổi trong nhu cầu của du khách. Những năm gần đây, ngày càng nhiều du khách ưu tiên lựa chọn những điểm đến có trách nhiệm với môi trường, bảo tồn văn hóa và phát triển hài hòa với cộng đồng địa phương.
Nắm bắt xu hướng đó, vừa qua, Hiệp hội Du lịch Quảng Ninh phối hợp với Hiệp hội Du lịch Việt Nam tổ chức tọa đàm giới thiệu Bộ tiêu chí “Du lịch xanh – VITA Green” dành cho các doanh nghiệp du lịch trên địa bàn. Theo ông Nguyễn Bá Dũng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam, bộ tiêu chí tập trung vào bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo tồn văn hóa bản địa và trách nhiệm với cộng đồng. Khi áp dụng, doanh nghiệp không chỉ nâng cao chất lượng sản phẩm, tối ưu chi phí vận hành, mà còn xây dựng thương hiệu bền vững, đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh của thị trường. Việc triển khai bộ tiêu chí được kỳ vọng góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của du lịch Quảng Ninh trong giai đoạn mới.
Đáng chú ý, Quảng Ninh cũng được lựa chọn đăng cai Diễn đàn Du lịch xanh quốc gia năm 2026, tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu trong quá trình chuyển đổi xanh của ngành Du lịch Việt Nam. Diễn đàn hướng tới tạo chuyển biến từ nhận thức đến hành động, thúc đẩy xây dựng hình ảnh du lịch Việt Nam phát triển theo hướng bền vững, phù hợp với xu thế quốc tế.
Theo Quy hoạch tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, phát triển du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng được xác định là một trong những trọng tâm chiến lược, gắn với bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển kinh tế xanh.
Trên khắp địa bàn tỉnh, nhiều mô hình du lịch xanh đang từng bước hình thành, tạo sinh kế cho người dân, đồng thời góp phần bảo tồn tài nguyên. Tại Bình Liêu, các hoạt động du lịch cộng đồng gắn với văn hóa của đồng bào Dao, Tày, Sán Chỉ ngày càng thu hút đông du khách. Ở Đông Triều, mô hình du lịch làng quê kết hợp nông nghiệp và văn hóa mang đến cho du khách những trải nghiệm gần gũi như: Làm nông, thưởng thức đặc sản địa phương, xem múa rối nước. Trong khi đó, Cô Tô đang trở thành một trong những địa phương tiên phong với mục tiêu xây dựng đảo không rác thải nhựa…
Ngay tại vịnh Hạ Long, nhiều doanh nghiệp du lịch cũng chủ động chuyển đổi theo hướng xanh, từng bước sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường. Quy trình quản lý chất thải, tiết kiệm năng lượng và hạn chế đồ nhựa dùng một lần được áp dụng ngày càng nghiêm ngặt hơn. Đây là những bước đi quan trọng nhằm bảo tồn giá trị của Di sản thiên nhiên thế giới.
Điểm khác biệt của Quảng Ninh không chỉ nằm ở việc phát triển thêm các sản phẩm du lịch xanh, mà còn ở cách tiếp cận mang tính chiến lược. Ngay từ năm 2013, tỉnh đã xác định mục tiêu chuyển đổi mô hình phát triển từ “nâu” sang “xanh”, từng bước giảm phụ thuộc vào khai thác khoáng sản, phát triển mạnh du lịch và dịch vụ chất lượng cao. Đến năm 2023, Đề án phục hồi và phát triển bền vững ngành du lịch tiếp tục khẳng định mục tiêu phát triển du lịch theo hướng tăng trưởng xanh, gắn với bảo tồn thiên nhiên và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.
Theo các chuyên gia, du lịch xanh giúp Quảng Ninh chuyển đổi mô hình. Địa phương tập trung gia tăng giá trị trải nghiệm, kéo dài thời gian lưu trú và nâng cao mức chi tiêu của du khách. Đồng thời, tỉnh chú trọng lấy bảo tồn làm nguyên tắc xuyên suốt; giảm thiểu xung đột giữa phát triển kinh tế với bảo tồn di sản.
Đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, tỉnh hướng tới trở thành trung tâm du lịch xanh, du lịch biển đảo hàng đầu cả nước và từng bước vươn tầm quốc tế. Để hiện thực hóa mục tiêu này, một chuỗi giá trị mới đang hình thành với các sản phẩm nghỉ dưỡng cao cấp, du lịch MICE, chăm sóc sức khỏe, du lịch văn hóa, lễ hội, du lịch sinh thái… hướng tới nhóm khách có mức chi tiêu cao, lưu trú dài ngày. Cùng với đó là phát triển hạ tầng bền vững, kết nối liên vùng và kinh tế đêm theo hướng văn minh, kiểm soát tốt các tác động đến môi trường.
